با دانشنامه فرهنگ فاطمى (س) آشنا شويم

دانشنامه فرهنگ فاطمى(س) دايرة‏المعارفى است با ساختار موضوعى هشت جلدى و مشتمل بر حدود يكصد مدخل كلان در دو بخش عمده شامل الف) تبيين زندگانى، سيره و تعاليم حضرت فاطمه زهرا(س) به مثابه الگوى عينى زن مسلمان. ب) تحليل علمى ـ نظرى مباحث مربوط به حرمت و حقوق زن، هويت و منزلت نهاد خانواده، و ديگر مسائل اساسى معطوف به اين دو مقوله با استناد به منابع انديشه دينى و با نگاهى به آراى جديد و نظرها و نيازهاى جامعه معاصر.

اين دانشنامه زير نظر حجت الاسلام و المسلمين على‏ اكبر رشاد، رئيس پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى گردآورى و تدوين مى‏شود.

اهداف دانشنامه

1. تبيين جامع و علمى تاريخ زندگانى و منزلت الهى حضرت فاطمه زهرا(س) به منظور رفع ابهامات و پاسخگويى به شبهات كلامى ـ تاريخى و نيز افشا و تحليل تحريفات و انحرافات

2. توصيف و تحليل بينش، منش و كنش (تعاليم، اخلاق و سيره) آن بزرگوار، به مثابه نمونه انسان كامل، به منظور ارائه الگوى عينى زن مسلمان.

3. تبيين ماهيت و مرتبت، حرمت و حقوق زن، مبانى و منزلت نهاد خانواده، و حقوق و تكليف اركان آن از منظر اسلام، به شيوه‏اى اجتهادى، نظريه‏پردازانه و روزآمد، به منظور گره‏گشايى و روشنگرى، رفع شبهات و تحريف‏زدايى در اين زمينه‏ها.

4. نقد نظرها و نظريه‏هاى نوپديد و رايج در جهان؛ و آسيب‏شناسى نگرش‏هاى متحجرانه و متجددانه درباره زن و نهاد خانواده در جوامع اسلامى.

ساختار موضوعى دانشنامه

بخش اول: منزلت و شخصيت فاطمى(س)

تاريخ؛ زيست‏نامه حضرت فاطمه(س)، ولادت حضرت فاطمه(س)، حضرت خديجه(س)، حضرت فاطمه(س) در كنار پيامبر(ص)، ازدواج حضرت فاطمه(س)، حضرت فاطمه(س) در كنار امام على(ع). حضرت فاطمه(س) پس از پيامبر(ص). شهادت حضرت فاطمه(س). مدفن حضرت فاطمه(س)، فرزندان حضرت فاطمه(س)، نسل حضرت فاطمه(س)، فاطميون، فدك.

سيره: سيره اخلاقى حضرت فاطمه(س)، سيره عبادى حضرت فاطمه(س)، سيره خانوادگى، همسردارى و تربيت فرزند حضرت فاطمه(س)، سيره سياسى حضرت فاطمه(س)، سيره اقتصادى حضرت فاطمه(س)، سيره اجتماعى حضرت فاطمه(س)، سيره فرهنگى حضرت فاطمه(س).

فضايل؛ خلقت نورى حضرت فاطمه(س)، قبل از دنيا، اسما و اوصاف حضرت فاطمه(س)، فضايل و مناقب حضرت فاطمه(س)، كرامات حضرت فاطمه(س)، حضرت فاطمه(س) برترين زن عالم، عصمت حضرت فاطمه(س)، محدثه بودن حضرت فاطمه(س)، حضرت فاطمه(س) در آخرت.

ديدگاه‏ها؛ حضرت فاطمه(س) از نگاه قرآن، حضرت فاطمه(س) از نگاه پيامبر(ص)، حضرت فاطمه(س) از نگاه امام على(ع)، حضرت فاطمه(س) از نگاه ائمه(ع)، حضرت فاطمه(س) از نگاه صحابه، حضرت فاطمه(س) از نگاه انديشمندان، سيماى حضرت فاطمه(س) در كتب عامه.

آثار و كتابشناسى؛ روايات حضرت فاطمه(س)، خطبه حضرت فاطمه(س)، مصحف و صحيفه حضرت فاطمه(س)، حضرت فاطمه(س) در ادب و شعر فارسى، حضرت فاطمه(س) در ادب و شعر عربى، حضرت فاطمه(س) در هنر و تمدن اسلامى.

بخش دوم: حكومت فاطمى(س)

خداشناسى، جهان‏شناسى، انسان‏شناسى، عدل الهى، وحى و نبوت، قرآن، امامت، معاد، شفاعت، عبادت و عبوديت، دعا، ايمان، نفاق، كفر، اخلاق و فضايل اخلاقى، تعليم و تربيت، فلسفه احكام، اوصاف شيعيان، سياست و عدالت، جامعه و تاريخ.

بخش سوم: زن و خانواده

كليات؛ روش‏شناسى شناخت مسائل زنان، روش طراحى الگوى جامع شخصيت زن از نگاه اسلام، جنسيت و اخلاق، نسبت ميان زن و مرد (نظريه تخاصم، نظريه استقلال، نظريه مكمليت)، زن و خطابات قر آنى، زن و خطابات روايى، اسلام و فمينيسم، الگوى زن نمونه در اسلام (ويژگى‏هاى نسبت زنان، تعادل نقش هادى شخصيت حضرت زهرا(س). زنان نمونه در تاريخ (معرفى چهار زن نمونه در روايات اسلامى)، زن از نگاه امام و رهبرى، مبانى و نظام حقوق زن در اسلام (رابطه حق و تكليف، اصل حاكم بر نظام حقوق اسلام)، اسلام و دفاع از حقوق زنان (بررسى روش دين در استيفاى حقوق زنان)، نقش اسلام در تحول شخصيت و حقوق زن، جنسيت و معرفت، شخصيت زن، جايگاه انسانى زن (مبانى هستى‏شناسانه، مقومات انسانيت، شخصيت انسانى زن، ارزشمندى و كمال زن) تفاوت‏هاى تكوينى زن و مرد (عقل و احساس در زنان)، زن و زيبايى (زيبايى‏خواهى زنان، تبرج و آثار مثبت آن، كاركردهاى زيبايى‏شناسى در روابط خانوادگى و اجتماعى)، مشاوره با زنان، بلوغ و رشد دختران.

خانواده؛ مبانى و نظام حقوق خانواده در اسلام (مبانى حقوق زن در خانواده)، خانواده از نگاه اسلام (چيستى، اهميت، كاركردها)، مديريت خانواده (قواميت)، ازدواج (ماهيت، اهميت، انواع، عقد ازدواج، شرايط زوجين، مراحل ازدواج، مهريه، شيربها، جهيزيه، مراسم ازدواج، ولايت در ازدواج)، طلاق (انواع فسخ ازدواج، مقدمات طلاق، آثار طلاق، انواع طلاق، حكميت، صلح، مباحث حقوقى طلاق)، همسرى (اهميت همسرى، روابط زوجين از منظر حقوقى و اخلاقى، تمكين و نشوز، صلح، خانه‏دارى و كارخانگى)، مادرى (اهميت و جايگاه، حقوق مادر، وظايف مادر)، ازدواج موقت، چند همسرى، عرف و معروف در روابط خانوادگى، حضانت، ارث، حقوق متقابل والدين و فرزندان.

اجتماع، زن و آزادى (آزادى بيان، آزادى عقيده، آزادى اجتماعى، آزادى اشتغال، آزادى در انتخاب همسر، آزادى در تحصيلات، آزادى در انتخاب فرزند)، نقش زنان در فرهنگ (مقدمه و مفهوم تحولات فرهنگى از نگاه اسلام)، عوامل تحولات فرهنگى، ويژگى فرهنگ و فرهنگسازان)، آموزش و جنسيت، زن در قوانين نظام اسلامى، زن و دفاع، حضور اجتماعى زنان، چهارچوب‏ها و ضوابط (مصاديق حضور اجتماعى)، مشاركت سياسى زنان، زنان و مديريت نقش زنان در تحولات اجتماعى، زنان و جهانى شدن، زن و اقتصاد (اقتصاد خانواده، اقتصاد اجتماعى)، مالكيت زنان، پوشش (حجاب، تبرج، اختلاط)، روابط دختر و پسر (عشق، روابط جنسى، روابط عاطفى)، زن و حضور در عرصه‏هاى هنرى (معرفى نمايشى)، حقوق اساسى زنان، حقوق جزايى زنان (سياست‏هاى كيفرى اسلام، حمايت‏هاى كيفرى در اسلام)، قضاوت زنان، شهادت زنان، ديه و قصاص.

منبع- سروش بانوان / ش 32.